Βρουξισμός: σφίγγω τα δόντια μου στον ύπνο – τι κάνω;

Ο βρουξισμός είναι το ακούσιο σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών. Αν ξυπνάτε με κουρασμένη γνάθο, πονοκέφαλο ή σας λένε ότι τρίζετε τα δόντια σας τη νύχτα, μπορεί να πρόκειται για βρουξισμό ύπνου (βρυγμό). Δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία, όμως όταν προκαλεί φθορές ή πόνο, ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει εξατομικευμένο νάρθηκα και αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες.

Τι είναι ο βρουξισμός;

Βρουξισμός είναι η έντονη δραστηριότητα των μυών της μάσησης, με σφίξιμο ή τρίξιμο των δοντιών. Εμφανίζεται με δύο μορφές:

• Βρουξισμός ύπνου: συμβαίνει τη νύχτα και συνήθως δεν το αντιλαμβάνεστε.
• Βρουξισμός ημέρας: σφίξιμο σε στιγμές συγκέντρωσης ή έντασης, συχνά χωρίς ήχο.

Η σύγχρονη βιβλιογραφία δεν τον θεωρεί πάντα ασθένεια. Τον αντιμετωπίζει ως παράγοντα κινδύνου, που χρειάζεται φροντίδα όταν προκαλεί προβλήματα (διεθνής συναίνεση για τον βρουξισμό, Lobbezoo et al., 2018).

Ποια είναι τα συμπτώματα του βρουξισμού;

• Πόνος ή κόπωση στη γνάθο, κυρίως το πρωί.
• Πονοκέφαλος στους κροτάφους μετά το ξύπνημα.
• Φθαρμένα, ραγισμένα ή κοντύτερα δόντια.
• Ευαισθησία στο κρύο ή στο ζεστό.
• Πόνος ή «κλικ» μπροστά από το αυτί (κροταφογναθική άρθρωση).
• Ένταση στον αυχένα ή αίσθηση πίεσης στα δόντια.
• Ήχοι τριξίματος που ακούει ο σύντροφός σας.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Για αυτό χρειάζεται κλινική εξέταση πριν από οποιαδήποτε θεραπεία.

Γιατί εμφανίζεται ο βρουξισμός τη νύχτα;

Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα σαφής. Συνήθως συνδυάζονται περισσότεροι παράγοντες:

• άγχος και ψυχολογική πίεση,
• διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια,
• καφεΐνη, αλκοόλ και κάπνισμα,
• ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αντικαταθλιπτικά.

Αν υπάρχουν ενδείξεις άπνοιας, όπως έντονο ροχαλητό, παύσεις αναπνοής ή κόπωση την ημέρα, μπορεί να χρειαστεί παραπομπή σε ειδικό ύπνου.

Πώς γίνεται η διάγνωση του βρουξισμού;

Στο ιατρείο εξετάζουμε τα δόντια για φθορές και ρωγμές, ελέγχουμε τους μύες της μάσησης και την κροταφογναθική άρθρωση και συζητάμε τα συμπτώματα και τις συνήθειές σας. Η διάγνωση δεν μπορεί να γίνει μόνο από πληροφορίες στο διαδίκτυο. Γενικές πληροφορίες για ασθενείς δίνει και το NHS (Teeth grinding – bruxism).

Ποιος νάρθηκας ταιριάζει σε κάθε περίπτωση;

Ο νάρθηκας βρυγμού είναι ένα εξατομικευμένο «μασελάκι» που φοριέται τη νύχτα. Δεν σταματά απαραίτητα το σφίξιμο, αλλά προστατεύει τα δόντια και κατανέμει τις δυνάμεις. Στο DoctorSmile χρησιμοποιούμε και τους τρεις βασικούς τύπους, ανάλογα με την περίπτωση.

Σκληρός νάρθηκας

Κατασκευάζεται από σκληρό ακρυλικό και έχει λεία επιφάνεια, ώστε η γνάθος να κινείται χωρίς τα δόντια να «κλειδώνουν». Συνήθως προτιμάται όταν το τρίξιμο είναι έντονο, όταν υπάρχει ήδη φθορά ή ρωγμές, ή όταν συνυπάρχει πόνος στους μύες ή στην άρθρωση. Είναι ανθεκτικός και ρυθμίζεται στο ιατρείο. Ορισμένοι ασθενείς χρειάζονται λίγο χρόνο για να τον συνηθίσουν.

Μαλακός νάρθηκας

Είναι από ελαστικό υλικό και συχνά είναι πιο άνετος τις πρώτες νύχτες. Μπορεί να ταιριάζει σε ήπιο ή περιστασιακό σφίξιμο ή ως προσωρινή λύση. Φθείρεται πιο γρήγορα. Σε ορισμένους ανθρώπους, η μαλακή υφή ενθαρρύνει το «μάσημα» του νάρθηκα, γι' αυτό δεν προτείνεται συνήθως σε έντονο βρουξισμό.

Νάρθηκας διπλής στρώσης

Έχει σκληρή εξωτερική επιφάνεια και μαλακότερη εσωτερική στρώση που ακουμπά στα δόντια. Συνδυάζει αντοχή με άνεση. Μπορεί να είναι καλή επιλογή σε μέτριο βρουξισμό ή σε ασθενείς που δυσκολεύονται να ανεχθούν τον σκληρό νάρθηκα.

Η τελική επιλογή γίνεται μετά την εξέταση και μπορεί να αλλάξει αν αλλάξουν τα συμπτώματα.

Μασελάκι φαρμακείου ή νάρθηκας από οδοντίατρο;

Τα έτοιμα μασελάκια σιλικόνης δεν φτιάχνονται για τα δικά σας δόντια. Μπορεί να εφαρμόζουν χαλαρά, να ενοχλούν ή να επηρεάζουν το δάγκωμα. Ο εξατομικευμένος νάρθηκας κατασκευάζεται με βάση το δικό σας στόμα και ελέγχεται στις επόμενες επισκέψεις.

Βρουξισμός: τι άλλο βοηθά εκτός από τον νάρθηκα;

• Διαχείριση του άγχους και χαλαρωτική ρουτίνα πριν από τον ύπνο.
• Λιγότερη καφεΐνη και αλκοόλ το βράδυ, διακοπή του καπνίσματος.
• Κατά τη διάρκεια της ημέρας, χείλη κλειστά και δόντια ελαφρώς ανοιχτά.
• Αποκατάσταση φθαρμένων δοντιών, όταν χρειάζεται.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθούν και ενέσεις αλλαντικής τοξίνης. Το DoctorSmile δεν τις εφαρμόζει, αλλά μπορεί να σας παραπέμψει σε κατάλληλο ειδικό.

Τι μπορεί να συμβεί αν ο βρουξισμός δεν αντιμετωπιστεί;

Ο έντονος βρουξισμός μπορεί με τον καιρό να φθείρει το σμάλτο, να προκαλέσει ρωγμές σε δόντια ή αποκαταστάσεις και να επιβαρύνει τους μύες και την άρθρωση. Αυτό αφορά και όσους έχουν εμφυτεύματα ή ολοκεραμικές στεφάνες, όπου ο νάρθηκας βοηθά στην προστασία τους.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς καταλαβαίνω ότι σφίγγω τα δόντια μου στον ύπνο;

Συχνές ενδείξεις είναι ο πρωινός πόνος στη γνάθο, ο πονοκέφαλος, τα φθαρμένα δόντια και ο ήχος τριξίματος που ακούει ο σύντροφός σας. Η επιβεβαίωση γίνεται με εξέταση από οδοντίατρο.

Σταματά ο νάρθηκας τον βρουξισμό;

Όχι απαραίτητα. Ο νάρθηκας προστατεύει τα δόντια και μπορεί να μειώσει την επιβάρυνση των μυών, αλλά δεν εξαλείφει πάντα την αιτία.

Σκληρός ή μαλακός νάρθηκας;

Εξαρτάται από την περίπτωση. Ο σκληρός προτιμάται συνήθως σε έντονο βρουξισμό, ο μαλακός σε ήπιες ή προσωρινές περιπτώσεις και ο διπλής στρώσης όταν χρειάζεται συνδυασμός αντοχής και άνεσης.

Σχετίζεται ο βρουξισμός με το άγχος;

Το άγχος είναι από τους συχνότερους παράγοντες, αλλά συμβάλλουν επίσης ο ύπνος, η καφεΐνη, το αλκοόλ, το κάπνισμα και ορισμένα φάρμακα.

Μπορεί ο βρουξισμός να συνδέεται με άπνοια ύπνου;

Ναι, σε ορισμένους ανθρώπους. Αν υπάρχουν ροχαλητό, παύσεις αναπνοής ή κόπωση την ημέρα, μπορεί να χρειαστεί παραπομπή σε ειδικό ύπνου.

Θέλετε να μάθετε αν σφίγγετε τα δόντια σας και ποιος νάρθηκας ταιριάζει σε εσάς; Κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Γεώργιο Βαρδάκη, Χειρουργό Οδοντίατρο, Χάνδακος 34, Ηράκλειο, στο 2810 300309.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση.