Η ανύψωση του εδάφους του ιγμορείου (sinus lift ή sinus floor elevation) είναι μια χειρουργική τεχνική οστικής ανάπλασης που χρησιμοποιείται όταν δεν υπάρχει αρκετό ύψος οστού στην οπίσθια περιοχή της άνω γνάθου για την κατάλληλη τοποθέτηση ενός οδοντικού εμφυτεύματος.

Κατά τη διαδικασία, η λεπτή μεμβράνη που επενδύει το ιγμόρειο ανασηκώνεται προσεκτικά και δημιουργείται κάτω από αυτήν χώρος στον οποίο, όταν χρειάζεται, τοποθετείται οστικό μοσχευματικό υλικό. Με την επούλωση και την οστική αναδιαμόρφωση δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε το εμφύτευμα να μπορεί να στηριχθεί σε επαρκή οστικό όγκο.

Δεν χρειάζεται ανύψωση ιγμορείου σε κάθε ασθενή που πρόκειται να τοποθετήσει εμφύτευμα στην άνω γνάθο. Η ένδειξη και η τεχνική καθορίζονται μετά από κλινική εξέταση και τρισδιάστατο ακτινογραφικό έλεγχο.

Γιατί μπορεί να μην υπάρχει αρκετό οστό κάτω από το ιγμόρειο;

Τα ιγμόρεια είναι αεροφόρες κοιλότητες που βρίσκονται πάνω από τα πίσω δόντια της άνω γνάθου. Οι ρίζες των προγομφίων και των γομφίων μπορεί φυσιολογικά να βρίσκονται πολύ κοντά στο έδαφός τους.

Μετά την απώλεια ενός οπίσθιου δοντιού συμβαίνουν δύο διαφορετικές μεταβολές που μπορεί να μειώσουν το διαθέσιμο οστικό ύψος:

• το οστό της φατνιακής ακρολοφίας σταδιακά αναδιαμορφώνεται και μειώνεται,
• το ιγμόρειο μπορεί να επεκταθεί προς την περιοχή όπου προηγουμένως βρίσκονταν οι ρίζες των δοντιών.

Μειωμένος οστικός όγκος μπορεί επίσης να σχετίζεται με περιοδοντική οστική απώλεια, προηγούμενες λοιμώξεις, παλαιότερες εξαγωγές ή απλώς με την ανατομία του συγκεκριμένου ασθενούς.

Αυτός είναι ο λόγος που δύο ασθενείς στους οποίους λείπει το ίδιο δόντι μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική προετοιμασία πριν από την τοποθέτηση εμφυτεύματος.

Πότε χρειάζεται ανύψωση ιγμορείου;

Η θεραπεία εξετάζεται όταν το διαθέσιμο οστό στην οπίσθια άνω γνάθο δεν επαρκεί για να τοποθετηθεί ένα εμφύτευμα στην κατάλληλη θέση και με επαρκή οστική υποστήριξη.

Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο ύψος του οστού σε χιλιοστά. Αξιολογούνται παράλληλα:

• το ύψος και το πλάτος του υπολειπόμενου οστού,
• η ποιότητα του οστού,
• η θέση που πρέπει να έχει το εμφύτευμα για τη μελλοντική προσθετική αποκατάσταση,
• η ανατομία του ιγμορείου,
• η μορφολογία και το πάχος της μεμβράνης του,
• η παρουσία ανατομικών διαφραγμάτων,
• τυχόν ακτινογραφικά ευρήματα ή ιστορικό προβλημάτων από το ιγμόρειο,
• η γενική κατάσταση υγείας και παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την επούλωση.

Δεν έχει επομένως νόημα να αποφασιστεί από μια πανοραμική ακτινογραφία ή από μια φωτογραφία αν ένας ασθενής χρειάζεται «κλειστή» ή «ανοιχτή» ανύψωση.

Γιατί χρειάζεται CBCT πριν από την ανύψωση ιγμορείου;

Στο DoctorSmile, πριν από κάθε προγραμματισμένη ανύψωση ιγμορείου απαιτείται CBCT (Cone Beam CT).

Η τρισδιάστατη απεικόνιση επιτρέπει να αξιολογηθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια:

• η πραγματική ποσότητα του διαθέσιμου οστού,
• η μορφολογία του ιγμορείου,
• η θέση και το σχήμα του εδάφους του,
• πιθανά οστικά διαφράγματα,
• η κατάσταση της μεμβράνης,
• ανατομικές δομές που επηρεάζουν τον χειρουργικό σχεδιασμό,
• τυχόν ευρήματα που μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Το CBCT δεν χρησιμοποιείται απλώς για να επιβεβαιώσει ότι «λείπει οστό». Αποτελεί βασικό εργαλείο για να αποφασιστεί αν χρειάζεται ανύψωση, ποια προσπέλαση είναι καταλληλότερη και αν το εμφύτευμα μπορεί να τοποθετηθεί ταυτόχρονα.

Αν υπάρχουν συμπτώματα από τα ιγμόρεια ή ακτινογραφικά ευρήματα που χρειάζονται διερεύνηση, μπορεί να είναι απαραίτητη αξιολόγηση από ιατρό ΩΡΛ πριν προχωρήσει η χειρουργική θεραπεία.

Κλειστή ή ανοιχτή ανύψωση ιγμορείου;

Υπάρχουν δύο βασικές χειρουργικές προσεγγίσεις: η διαφατνιακή ή κλειστή ανύψωση και η ανύψωση μέσω πλάγιου παραθύρου, που συχνά αποκαλείται ανοιχτή τεχνική.

Η μία δεν είναι γενικά «καλύτερη» από την άλλη. Επιλέγεται η λιγότερο επεμβατική τεχνική που μπορεί να αντιμετωπίσει με ασφάλεια το συγκεκριμένο ανατομικό πρόβλημα.

Διαφατνιακή ή κλειστή ανύψωση ιγμορείου

Στη διαφατνιακή προσπέλαση η πρόσβαση στο έδαφος του ιγμορείου γίνεται από την ίδια περιοχή στην οποία προετοιμάζεται η θέση του εμφυτεύματος.

Η μεμβράνη του ιγμορείου ανασηκώνεται προσεκτικά προς τα επάνω και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μοσχευματικό υλικό ώστε να διατηρηθεί ο χώρος που δημιουργήθηκε.

Όταν υπάρχει επαρκές υπολειπόμενο οστό για να εξασφαλιστεί η απαραίτητη αρχική σταθερότητα, το εμφύτευμα μπορεί συχνά να τοποθετηθεί στην ίδια συνεδρία.

Η διαφατνιακή προσπέλαση έχει μικρότερη χειρουργική πρόσβαση και χρησιμοποιείται κυρίως όταν απαιτείται πιο περιορισμένη αύξηση του οστικού ύψους.

Στο DoctorSmile αποτελεί τη συχνότερη προσέγγιση και εφαρμόζεται περίπου στο 90% των περιστατικών ανύψωσης ιγμορείου, όταν βέβαια το επιτρέπουν τα ανατομικά και κλινικά δεδομένα.

Ανοιχτή ανύψωση με πλάγιο παράθυρο

 

Όταν απαιτείται μεγαλύτερη οστική αύξηση ή η ανατομία της περιοχής δεν επιτρέπει κατάλληλη αντιμετώπιση μέσω της φατνιακής ακρολοφίας, μπορεί να επιλεγεί η προσπέλαση με πλάγιο παράθυρο (lateral window).

Δημιουργείται ελεγχόμενη πρόσβαση από το πλάγιο οστικό τοίχωμα του ιγμορείου, η μεμβράνη ανασηκώνεται προσεκτικά και στον νέο χώρο τοποθετείται οστικό μοσχευματικό υλικό.

Το εμφύτευμα μπορεί να τοποθετηθεί είτε κατά την ίδια επέμβαση είτε σε δεύτερο χρόνο.

Στο DoctorSmile η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται σε μικρότερο ποσοστό περιστατικών — περίπου 10% — όταν οι ανατομικές συνθήκες ή η απαιτούμενη οστική αύξηση καθιστούν την πλάγια προσπέλαση καταλληλότερη.

	Διαφατνιακή / κλειστή	Πλάγιο παράθυρο / ανοιχτή
Πρόσβαση	Από τη θέση του εμφυτεύματος	Από το πλάγιο τοίχωμα του ιγμορείου
Χειρουργική έκταση	Συνήθως μικρότερη	Μεγαλύτερη πρόσβαση
Συνήθης χρήση	Πιο περιορισμένη ανάγκη ανύψωσης	Μεγαλύτερα ή πιο απαιτητικά ελλείμματα
Εμφύτευμα την ίδια στιγμή	Συχνά, όταν υπάρχει αρχική σταθερότητα	Μπορεί να γίνει, ανάλογα με το διαθέσιμο οστό
Επιλογή	Με βάση CBCT και κλινική εικόνα	Με βάση CBCT και κλινική εικόνα

Μπορούν η ανύψωση ιγμορείου και το εμφύτευμα να γίνουν μαζί;

Ναι, αλλά όχι σε κάθε περίπτωση.

Η απόφαση εξαρτάται κυρίως από το αν υπάρχει αρκετό φυσικό οστό ώστε το εμφύτευμα να τοποθετηθεί σωστά και να αποκτήσει την απαραίτητη αρχική σταθερότητα.

Όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, η ανύψωση και η τοποθέτηση του εμφυτεύματος μπορούν να γίνουν στην ίδια επέμβαση. Αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό στη διαφατνιακή τεχνική.

Όταν όμως το υπολειπόμενο οστό δεν προσφέρει επαρκή στήριξη, είναι προτιμότερο να προηγηθεί η ανύψωση και η οστική ανάπλαση. Το εμφύτευμα τοποθετείται αργότερα, αφού η περιοχή ωριμάσει και επανεκτιμηθεί.

Στις περιπτώσεις αυτές, στο DoctorSmile ο συνήθης χρόνος μέχρι την επανεκτίμηση και το επόμενο χειρουργικό στάδιο είναι περίπου 5–9 μήνες, ανάλογα με:

• την έκταση της ανάπλασης,
• το υπολειπόμενο φυσικό οστό,
• το είδος του μοσχευματικού υλικού,
• την επούλωση του συγκεκριμένου ασθενούς,
• τη συνολική κλινική εικόνα.

Δεν είναι ακριβές να λέμε απλώς ότι περιμένουμε μέχρι «να αφομοιωθεί το μόσχευμα». Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εξελίσσονται διαδικασίες επούλωσης, δημιουργίας νέου οστού και οστικής αναδιαμόρφωσης. Η απόφαση για το επόμενο στάδιο λαμβάνεται μετά από επανεκτίμηση και όχι μόνο επειδή πέρασε ένας συγκεκριμένος αριθμός μηνών.

Τι οστικό μόσχευμα χρησιμοποιείται;

Στην ανύψωση ιγμορείου μπορούν να χρησιμοποιηθούν διαφορετικά οστικά μοσχευματικά υλικά.

Ανάλογα με τις ανάγκες του περιστατικού μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

• συνθετικό οστικό υποκατάστατο,
• ξενομόσχευμα, συνήθως ζωικής προέλευσης,
• αλλομόσχευμα ανθρώπινης προέλευσης από κατάλληλα επεξεργασμένη πηγή,
• αυτόλογο οστό από τον ίδιο τον ασθενή,
• ή συνδυασμός υλικών.

Στο DoctorSmile χρησιμοποιούνται διαφορετικές κατηγορίες μοσχευμάτων ανάλογα με την περίπτωση, με συχνότερη χρήση συνθετικών οστικών υποκατάστατων.

Δεν υπάρχει ένα μοσχευματικό υλικό που να είναι το «καλύτερο» για κάθε ασθενή. Η επιλογή εξαρτάται από τον απαιτούμενο όγκο, την τεχνική, το υπάρχον οστό και το συνολικό σχέδιο εμφυτευματικής θεραπείας.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί PRF (Platelet-Rich Fibrin) ως συμπληρωματικό βιολογικό υλικό. Το PRF προέρχεται από το αίμα του ίδιου του ασθενούς και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη της επούλωσης, χωρίς όμως να υποκαθιστά το οστικό μόσχευμα όταν απαιτείται πραγματική αύξηση του οστικού όγκου.

Πονάει η ανύψωση ιγμορείου;

Η επέμβαση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία, ώστε κατά τη διάρκειά της η χειρουργική περιοχή να είναι αναισθητοποιημένη.

Μετά τη θεραπεία είναι φυσιολογικό να υπάρξουν, σε διαφορετικό βαθμό ανάλογα με την τεχνική και τον ασθενή:

• ενόχληση ή ευαισθησία,
• οίδημα,
• αίσθημα πίεσης στην περιοχή,
• περιστασιακά μικρή εκχύμωση.

Μια διαφατνιακή ανύψωση συνήθως συνεπάγεται μικρότερη χειρουργική πρόσβαση από ένα πλάγιο παράθυρο, αλλά η πραγματική μετεγχειρητική εμπειρία διαφέρει από ασθενή σε ασθενή.

Η αναλγητική ή άλλη φαρμακευτική αγωγή, όπου χρειάζεται, καθορίζεται εξατομικευμένα.

Τι πρέπει να προσέξει ο ασθενής μετά την επέμβαση;

Επειδή η χειρουργημένη περιοχή βρίσκεται δίπλα στο ιγμόρειο, οι μετεγχειρητικές οδηγίες έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Για το χρονικό διάστημα που θα καθορίσει ο οδοντίατρος συνήθως χρειάζεται:

• να αποφεύγεται το έντονο φύσημα της μύτης,
• το φτέρνισμα να γίνεται χωρίς να κλείνεται η μύτη και κατά προτίμηση με το στόμα ανοιχτό,
• να αποφεύγεται το κάπνισμα,
• να μην ασκείται πίεση ή τραυματισμός στη χειρουργημένη περιοχή,
• να ακολουθείται ακριβώς η φαρμακευτική αγωγή και οι οδηγίες στοματικής υγιεινής που έχουν δοθεί.

Οι συγκεκριμένες οδηγίες και η διάρκειά τους διαφέρουν ανάλογα με την επέμβαση.

Αν εμφανιστούν έντονος ή αυξανόμενος πόνος, πυρετός, σημαντικό οίδημα που επιδεινώνεται, πυώδης ρινική έκκριση, παρατεταμένη αιμορραγία ή έντονα συμπτώματα από το ιγμόρειο, χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα οδοντίατρο.

Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι;

Η ανύψωση ιγμορείου είναι καθιερωμένη χειρουργική τεχνική, αλλά όπως κάθε χειρουργική επέμβαση δεν είναι χωρίς πιθανές επιπλοκές.

Η συχνότερα περιγραφόμενη διεγχειρητική επιπλοκή είναι η διάτρηση της μεμβράνης του ιγμορείου.

Ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση της, μια διάτρηση μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αντιμετωπιστεί κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αλλαγή του θεραπευτικού σχεδίου ή αναβολή της ανάπλασης.

Άλλες πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν:

• λοίμωξη,
• ιγμορίτιδα,
• αιμορραγία,
• διάνοιξη του χειρουργικού τραύματος,
• απώλεια μέρους του μοσχεύματος,
• ανεπαρκή οστική αναγέννηση,
• ανάγκη για συμπληρωματική θεραπεία.

Η ανατομία του ιγμορείου, τα διαφράγματα, η κατάσταση της μεμβράνης, το κάπνισμα και άλλοι παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο επιπλοκών. Γι' αυτό ο σωστός προεγχειρητικός σχεδιασμός είναι ουσιαστικό μέρος της θεραπείας.

Μπορεί να γίνει ανύψωση ιγμορείου αν έχω ιγμορίτιδα;

Εξαρτάται από το είδος και την κατάσταση του προβλήματος.

Ένα τυχαίο εύρημα πάχυνσης της μεμβράνης σε μια CBCT δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει ενεργή ιγμορίτιδα ή ότι η επέμβαση απαγορεύεται.

Αν όμως υπάρχουν ενεργά συμπτώματα, ιστορικό επαναλαμβανόμενης ιγμορίτιδας, σημαντική απόφραξη ή άλλα ύποπτα ευρήματα, προηγείται η κατάλληλη διερεύνηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται συνεργασία με ιατρό ΩΡΛ και αντιμετώπιση της πάθησης πριν από τη χειρουργική επέμβαση.

Στόχος δεν είναι απλώς να υπάρχει αρκετό οστό, αλλά να πραγματοποιηθεί η θεραπεία σε ένα κατάλληλο και σταθερό περιβάλλον.

Υπάρχουν εναλλακτικές στην ανύψωση ιγμορείου;

Σε ορισμένα περιστατικά, ναι.

Ανάλογα με το διαθέσιμο οστό, τη θέση των δοντιών που λείπουν και το προσθετικό σχέδιο, μπορεί να εξεταστούν επιλογές όπως:

• εμφύτευμα μικρότερου μήκους,
• διαφορετική θέση ή σχεδιασμός εμφυτεύματος,
• διαφορετικός αριθμός εμφυτευμάτων,
• συμβατική προσθετική αποκατάσταση χωρίς εμφύτευμα.

Τα βραχύτερα εμφυτεύματα αποτελούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις μια εναλλακτική που μπορεί να μειώσει την ανάγκη για εκτεταμένη οστική ανάπλαση.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι προτιμότερα σε κάθε περίπτωση. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση την ανατομία, τις μηχανικές απαιτήσεις της τελικής αποκατάστασης και τη μακροχρόνια πρόγνωση.

Πόσο κοστίζει η ανύψωση ιγμορείου;

Δεν υπάρχει μία ενιαία τιμή για όλες τις περιπτώσεις, επειδή ο όρος «ανύψωση ιγμορείου» μπορεί να περιγράφει αρκετά διαφορετικές επεμβάσεις.

Το κόστος επηρεάζεται από:

• το αν πρόκειται για διαφατνιακή ή πλάγια προσπέλαση,
• το μέγεθος της περιοχής που χρειάζεται ανάπλαση,
• την ποσότητα και το είδος του μοσχευματικού υλικού,
• το αν χρησιμοποιούνται πρόσθετα υλικά,
• το αν το εμφύτευμα τοποθετείται ταυτόχρονα ή σε δεύτερο χρόνο,
• τον αριθμό των περιοχών που χρειάζονται θεραπεία.

Για τον λόγο αυτό μια αξιόπιστη εκτίμηση του κόστους μπορεί να δοθεί μόνο μετά την κλινική εξέταση και την αξιολόγηση της CBCT.

Συχνές ερωτήσεις

Η ανύψωση ιγμορείου επηρεάζει τη λειτουργία του ιγμορείου;

Σκοπός της θεραπείας δεν είναι να «γεμίσει» το ιγμόρειο. Ανασηκώνεται ένα περιορισμένο τμήμα της μεμβράνης του εδάφους και δημιουργείται νέος χώρος από κάτω για οστική ανάπλαση. Ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο την ανάγκη για οστό όσο και την υγεία και ανατομία του ιγμορείου.

Ποια τεχνική είναι καλύτερη, η κλειστή ή η ανοιχτή;

Καμία δεν είναι καλύτερη για όλες τις περιπτώσεις. Η διαφατνιακή τεχνική είναι λιγότερο εκτεταμένη και στο DoctorSmile χρησιμοποιείται στη μεγάλη πλειονότητα των κατάλληλων περιστατικών. Η πλάγια προσπέλαση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν απαιτείται μεγαλύτερη αύξηση ή η ανατομία δεν επιτρέπει κατάλληλο αποτέλεσμα από την ακρολοφία.

Είναι πάντα απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί οστικό μόσχευμα;

Όχι σε κάθε τεχνική και όχι σε κάθε περίπτωση με τον ίδιο τρόπο. Η ανάγκη, η ποσότητα και το είδος του μοσχευματικού υλικού καθορίζονται από την ανατομία, την τεχνική και το θεραπευτικό σχέδιο.

Πόσος χρόνος χρειάζεται μέχρι να έχω το τελικό δόντι;

Εξαρτάται από το αν το εμφύτευμα τοποθετείται ταυτόχρονα με την ανύψωση ή σε δεύτερο χρόνο, από την επούλωση και από τον χρόνο οστεοενσωμάτωσης του εμφυτεύματος. Όταν προηγείται η οστική ανάπλαση, στο DoctorSmile η επανεκτίμηση για το επόμενο στάδιο γίνεται συνήθως περίπου στους 5–9 μήνες.

Σχεδιασμός ανύψωσης ιγμορείου στο DoctorSmile

Στο DoctorSmile στο Ηράκλειο, ο Δρ. Γεώργιος Βαρδάκης, Χειρουργός Οδοντίατρος, σχεδιάζει την ανύψωση του εδάφους του ιγμορείου με βάση την κλινική εξέταση, την τρισδιάστατη απεικόνιση CBCT και το συνολικό σχέδιο της μελλοντικής εμφυτευματικής αποκατάστασης.

Η διαφατνιακή προσπέλαση χρησιμοποιείται όταν μπορεί να επιτευχθεί ο απαιτούμενος στόχος με μικρότερη χειρουργική πρόσβαση, ενώ η τεχνική με πλάγιο παράθυρο επιλέγεται σε πιο απαιτητικές ανατομικά περιπτώσεις.

Η ανάγκη για ανύψωση ιγμορείου, η επιλογή τεχνικής, το μοσχευματικό υλικό και ο χρόνος τοποθέτησης του εμφυτεύματος αποφασίζονται εξατομικευμένα. Μια διαδικτυακή περιγραφή ή μια απλή ακτινογραφία δεν αρκούν για να καθοριστεί το κατάλληλο σχέδιο θεραπείας.